Công ty Nhật đầu tư FDI tại Việt Nam phải tuân thủ Bộ luật Lao động Việt Nam 2019 (45/2019/QH14), không phải Luật Lao động Nhật. Nhưng nhiều công ty vẫn dùng template hợp đồng dịch từ tiếng Nhật — gây ra 7 sai lầm phổ biến.
1. Thử việc 6 tháng kiểu Nhật
Tại Nhật, thử việc 3-6 tháng là thông lệ. Tại Việt Nam, BLLĐ Điều 25 giới hạn: tối đa 60 ngày cho công việc trình độ chuyên môn kỹ thuật từ cao đẳng trở lên, 30 ngày cho công việc khác. Quy định thử việc dài hơn = vô hiệu, người lao động được coi là chính thức từ ngày bắt đầu.
2. Sa thải "không phù hợp văn hoá công ty"
Luật Nhật cho phép giải thuê khá rộng nếu báo trước. BLLĐ Việt Nam Điều 36 chỉ cho phép NSDLĐ đơn phương chấm dứt vì các lý do cụ thể: thường xuyên không hoàn thành công việc (có quy chế đánh giá), ốm đau dài hạn theo định mức, do thiên tai/dịch bệnh phải giảm chỗ, NLĐ không có mặt 5 ngày liên tục không lý do, đến tuổi hưu. "Văn hoá không phù hợp" không phải lý do được phép.
3. Hai bản ngôn ngữ không khớp
Hợp đồng song ngữ Việt - Nhật mà câu chữ khác nhau giữa hai bản, không quy định bản nào là bản chính khi tranh chấp. Thực tiễn xét xử Việt Nam: nếu không ghi rõ, toà án thường chọn bản tiếng Việt vì là ngôn ngữ chính thức. Cần điều khoản "Bản tiếng Việt là bản chính, bản tiếng Nhật chỉ tham khảo."
4. Lương dưới mức tối thiểu vùng
BLLĐ Điều 90: lương không thấp hơn mức tối thiểu vùng. Mức 2026 (Nghị định 74/2024/NĐ-CP): Vùng 1 (TP.HCM, Hà Nội nội thành) 4.96 triệu đồng/tháng. Quan trọng: phụ cấp (chuyên cần, ăn ca) KHÔNG được tính vào lương cơ bản. Phải đảm bảo lương cơ bản đứng riêng đáp ứng.
5. OT vô giới hạn
Văn hoá làm việc Nhật khuyến khích OT dài — nhưng BLLĐ Điều 107 giới hạn: tối đa 40 giờ/tháng, 200 giờ/năm (300h cho ngành dệt may, da giày, gia công kim loại, một số khác). "Không giới hạn OT" hoặc "OT 60-80h/tháng" trong hợp đồng = vi phạm.
6. Tiền OT không đúng tỷ lệ
BLLĐ Điều 98: OT ngày thường trả ít nhất 150% lương, OT ngày nghỉ hàng tuần 200%, OT ngày lễ/Tết 300%. Hợp đồng quy định "OT thanh toán theo quy định công ty" mà không nêu tỷ lệ tối thiểu = vi phạm tiềm năng.
7. Thẩm quyền toà án Nhật
Tranh chấp lao động phải xử tại toà án nhân dân Việt Nam có thẩm quyền theo Bộ luật Tố tụng dân sự — không thể quy định Tokyo District Court. Trọng tài tại VIAC (Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam) là lựa chọn thay thế hợp pháp.
Hỏi đáp
Hợp đồng cũ đã ký có cần sửa không?
Điều khoản vi phạm BLLĐ vô hiệu kể từ ngày ký — không cần ký lại để vô hiệu. Tuy nhiên nên ký phụ lục điều chỉnh để tránh tranh chấp và tuân thủ.
Công ty Nhật bị kiện thường xảy ra ở đâu?
Thường tại Toà án nhân dân quận/huyện nơi công ty đặt trụ sở. NLĐ Việt Nam được hỗ trợ bởi công đoàn và luật sư chuyên lao động — chi phí kiện thấp, thời gian 6-12 tháng.
JETRO có hỗ trợ pháp lý không?
JETRO Vietnam (Hà Nội & TP.HCM) cung cấp tư vấn pháp lý sơ bộ miễn phí cho doanh nghiệp thành viên. Tuy nhiên cho hợp đồng cụ thể nên thuê luật sư đủ điều kiện Việt Nam.
Bài viết mang tính tham khảo, không thay thế tư vấn pháp lý chuyên môn. Số điều luật và quy định có thể thay đổi — luôn xác minh với luật sư đủ điều kiện trước khi quyết định.